อร่อย (ตอนที่ ๒)

ตา เป็นอีกตัวที่กำหนดความอร่อย เคยมีการทดลองให้ชิมไวน์โดยปิดตา ปรากฏว่าคนชิมไม่สามารถบอกได้ถูกว่าไวน์ที่ชิมเป็นไวน์ขาวหรือแดง ยังมีคนทดลองเล่นระหว่างประสาทตาของคนกิน กับการรับรส คือ Edouard de Broglie และ Etienne Boisrond ที่เปิดร้านอาหารในปารีสให้ลูกค้ากินกันภายใต้ความมืด ( http://www.danslenoir.com/london/history.php) ผลทางตาต่อความอร่อย อีกตัวอย่าง คือ การให้ดูภาพที่ชวนสะอิดสะเอียนในระหว่างการกิน ทำให้รู้ได้ว่าผัสสะทางตา สามารถลดทอนความอร่อยได้มากเพียงไร ในทางกลับกันการจัดตกแต่งอาหารที่สวยงาม ก็ถูกใช้เป็นเครื่องมือชูความอร่อยอันหนึ่งเช่นกัน

เสียง จริงอยู่ที่อาหารทั่วไปไม่ส่งเสียงให้ได้ยิน ดีที่ลูกปลาซาดีนที่ชาวญี่ปุ่นกินกันเป็นๆชนิด เรียก “แดกทั้งยังเต้นได้” (odorigui) ไม่ได้ร้องส่งเสียงให้ได้เป็นตัวอย่างอาหารที่ส่งเสียงร้องในทางเจริญอาหาร คิดดังนี้ จินตการก็พาเตลิดไปว่า ถ้าเรากินของหวานที่ส่งเสียงร้องเป็นทำนองกุ๊งกิ๊กแบบดนตรีของโมสาร์ต มันจะเสริมความอร่อยได้ไหมหนอ ถ้าจะทำอะไรให้มันยุ่งยากปานฝึกให้ขนมร้องเพลง เปิดดนตรีประกอบการกินอาหารน่าจะง่ายกว่าเป็นแท้ แต่ที่แน่ๆถ้าเปิดเพลงเสียงดัง มีจังหวะอัดเน้นซ้ำกันเป็นระยะเวลานานๆ ดูเหมือนจะมีผลชักจูงให้อาหารพากันเดินย้อนเส้นทางเดินอาหารปกติที่เราลำเลียงมันเข้าปากมากยิ่งกว่าช่วยให้เจริญอาหาร

บรรยากาศรอบตัวคงเป็นปัจจัยอีกอัน ที่กำหนดความอร่อย ข้าวแช่ บะหมี่เย็น แตงโมที่เอาซุกเกล็ดน้ำแข็ง เชอร์เบ็ทรสมะนาวซ๊าบซ่าน คงจะกินอร่อยกว่าในวันที่อากาศร้อน เช่นเดียวกับ โจ๊กอุ่นๆที่เคี่ยวจนข้นเม็ดข้าวแตกละเอียด มันเผาซุกขี้เถ้าจากการเผากองใบไม้ ขนมปังที่ชุปชีสหลอมเหลวจากหม้อฟองดูว์เดือดปุดๆ กระทั่งบรั่นดีอุ่นๆ ก็เป็นสวรรค์ในปัจจุบันทันทีที่เอาเข้าปากในวันที่อากาศหนาวเหน็บ และเงียบเหงา

ท้ายที่สุด ดูเหมือนว่าคนเราไม่ว่าจะรับภาพ กลิ่น รส เสียง หรือสัมผัสเข้าไป ใจเป็นตัวกำหนดความอร่อย ดังนั้นจึงไม่แปลกที่สิ่งบีบคั้น ไม่ว่าความกดดัน เร่งรีบ ความเศร้าโศก โทมนัสสามารถบั่นทอนความอร่อยได้ ดุจเดียวกันในด้านตรงข้าม สิ่งจูงใจให้เห็นความงามในของที่กินได้ ก็เป็นตัวเติมความอร่อยได้ ทั้งนี้รวมไปถึงของที่มีที่มาจากคนอันเป็นที่รักอย่างพิเศษด้วยกระมัง เข้าทำนอง “ไข่เจียวแม่ข้าอร่อยที่สุด” ในวงคุยของกลุ่มเพื่อน พูดไปทำไมมี ถ้ามีของกินตั้งอยู่ตรงหน้า ไม่ว่าจะมีคนมาบรรยายว่าอร่อยได้ดีวิเศษเพียงไร ก็ไม่เท่ากับตักใส่ปาก แล้วพิจารณาด้วยตนเอง